Leeropbrengsten bij W&T in kaart brengen, hoe doe je dat?

Blog door Anna Hotze, lector ‘Wetenschap & Technologie in het basisonderwijs’, Hogeschool iPabo.

Hoewel er nog steeds een groot verschil is in de mate waarin en de manier waarop scholen met Wetenschap en Technologie (W&T) aan de slag zijn gegaan, zijn er wel degelijk scholen waar W&T steeds meer zijn weg in het curriculum heeft gevonden. Zo ook op Openbare Basisschool De Koningsspil in Oosthuizen, een van de basisscholen van bestuur Opspoor, waar volop aan W&T wordt gewerkt. In groep 3 tot en met 8 wordt er gewerkt met de methode Blink Wereld Geïntegreerd. Als volgende stap wil de school aan de slag met het ontwikkelen van doorgaande leerlijnen voor het onderzoekend en ontwerpend leren in de school. In het kader van het SPRONG-STEM project wordt hier in een kleine PLG aan gewerkt. De PLG bestaat uit twee leerkrachten, Jessica Okkerman en Esther Okoh v.d. Woude, een bovenschools ICT medewerker Petra Farber, directrice Sieta Dolstra-Bierema en lector W&T van hogeschool IPABO Anna Hotze.

Er is nu een aantal maanden in de PLG gewerkt en deze blog vormt een eerste verslag van de opbrengsten tot dusver.

In de eerste verkennende bijeenkomst hebben we allereerst uitgewisseld op welke manier de school aan W&T werkt, wat daarbij goed gaat, maar ook waar nog vragen liggen. De school gebruikt de methode Blink Wereld Geïntegreerd en hoewel dat prima aansluit bij de wensen en behoeftes van de school is wel de vraag ontstaan hoe het nu zit met doorgaande leerlijnen voor onderzoekend en ontwerpend leren. Ook is niet duidelijk hoe je nu goed de leeropbrengsten op dat vlak in kaart brengt. Er wordt direct een duidelijk doel geformuleerd wat de PLG wil bereiken: de leerlijnen en leeropbrengsten inzichtelijk maken bij de methode Blink en de leerkrachten hierbij ondersteunen.

Om binnen de PLG elkaar te stimuleren en te zorgen dat we dezelfde taal spreken over onderzoekend en ontwerpend leren en de bijbehorende leerlijnen zijn allereerst de verschillende vormen van onderzoek besproken zoals Tanis en collega’s aangeven: literatuuronderzoek, praktijkonderzoek, experimenteel onderzoek, simulatieonderzoek en ontwerponderzoek (Tanis, Dobber, Zwart, & Oers, 2014). Vervolgens zijn de stappen van onderzoekend en ontwerpend leren de revue gepasseerd, bekend terrein voor iedereen in de PLG, en van daaruit is de stap gemaakt naar het in kaart brengen van vaardigheden bij onderzoekend en ontwerpen leren. Hiervoor zijn de leerlijnen onderzoeken (SLO, 2019) en ontwerpen (SLO, 2019) van SLO gebruikt.

Vanuit de school ontstond de behoefte om de vaardigheden/doelen van SLO zoals beschreven in de leerlijn meer in “kindtaal” te vangen. De school zou het namelijk mooi vinden als zowel leerkrachten als leerlingen in kaart kunnen brengen wat er geleerd is tijdens de W&T lessen.

De leerkrachten zijn aan de slag gegaan en hebben de kindkenmerken bij de verschillende stappen van onderzoekend leren, zoals SLO die geformuleerd heeft, omgeschreven in kindtaal en deze gebruikt voor een scoreformulier. Hetzelfde hebben ze gedaan voor ontwerpend leren. Bij het maken van het scoreformulier hebben ze zich laten inspireren door de zogenaamde VROO-lijsten die al eerder in een project van School aan Zet ontwikkeld zijn (Van Keulen & Slot, 2013).  Aangezien er bij de verschillende stappen van onderzoekend of ontwerpend leren verschillende kenmerken zijn, wordt het al een lange lijst. Daarom is er de keuze gemaakt om in ieder formulier één stap van de onderzoeks- of ontwerpcyclus  aan bod te laten komen (onderzoekscyclus en ontwerpcyclus in vijf stappen beschreven analoog aan de VROO-lijsten). De verschillende fasen die SLO heeft geformuleerd in de kind kenmerken zijn verwerkt doordat voor iedere bouw (groep 1-2-3, groep 4-5-6 en groep 7-8) eigen kaarten zijn ontwikkeld. Een voorbeeld van een kaart is afgebeeld in figuur 1.

Figuur 1: voorbeeld van een scorekaart voor ontwerpen zoals ontwikkeld op basisschool De Koningsspil

In de volgende blog zullen we beschrijven hoe het volgen van de leeropbrengsten in de klas er daadwerkelijk aan toe ging bij verschillende lessen van Blink.

SLO. (2019). Opgeroepen op april 11, 2022, van Wetenschap en technologie. Onderzoeken en ontwerpen. Leerlijn ontwerpen.: https://www.slo.nl/thema/meer/wetenschap/componenten/onderzoeken/leerlijn-ontwerpen/

SLO. (2019). Wetenschap en technologie. Onderzoeken en ontwerpen. Leerlijn onderzoeken. Opgeroepen op april 11, 2022, van https://www.slo.nl/thema/meer/wetenschap/componenten/onderzoeken/leerlijn-onderzoeken/

Van Oers, B., Tanis, M., Dobber, M. and Zwart, R. (2014). Beter leren door onderzoek. Hoe begeleid je onderzoekend leren van leerlingen? Amsterdam: Vrije Universiteit Amsterdam. https://www.fi.uu.nl/publicaties/literatuur/2014_oers_onderzoekendleren.pdf

Van Keulen, H., & Slot, E. (sd). Excellentiebevordering door middel van onderzoekend en ontwerpend leren. Vaardigheden rubrics onderzoeken en ontwerpen (VROO). Den Haag: School aan Zet. Opgeroepen op April 21, 2022, van https://ktwt.nl/wp-content/uploads/sites/40/2015/08/vaardigheden_rubrics_onderzoeken_en_ontwerpen_vroo_.pdf

Van Keulen, H. and Slot, E. (2013). Vaardigheden Rubrics Onderzoekend en Ontwerpend leren. Retrieved from Den Haag: https://www.fi.uu.nl/publicaties/literatuur/2013_vroo.pdf

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *